GERAN KOMUNAL BERSIFAT SEMENTARA?

Oleh: NASUTION NAEJEL

KEKALUTAN isu tanah adat atau lebih sinonim dengan sebutan “Native customary Right- NCR”yang mana sejak kebelakangan ini telah menghantui pemikiran masyarakat suku kaum Murut khususnya mereka yang menduduki kawasan NCR terutamanya dikawasan Kg Sumambu, Kg Kapulu dan Kg Kabintaluan dalam Mukim Rundum.

Selepas insiden Kg Imahit dalam Mukim Tomani, yang telah mengheret 6 penduduk ke Mahkamah Majistret dan pada mulanya keenam enam dari mereka itu telah disabitkan kesalahan kerana menceroboh kawasan Hutan Simpan dan didenda RM1,000 setiap seorang namun selepas itu mereka memfailkan kes tersebut ke Mahkamah Tinggi yang kemudiannya membuat suatu keputusan mengenepikan keputusan yang dibuat oleh Mahkamah Majistret seterusnya membebaskan keenam enam tertuduh dari hukuman tersebut dengan mengambilkira bahawa kawasan tersebut adalah dalam kawasan NCR.

Ekoran keputusan Mahkamah Tinggi itu mendorong kerajaan negeri dibawah kepimpinan Ketua Menteri Datuk Seri Musa Haji Aman membuat keputusan untuk memnyerahkan tanah tanah NCR yang ada dalam kawasan Hutan Simpan dikeluarkan dan berstatus “Tanah Kerajaan/State Land” dan seterusnya diberi kepada penduduk yang berhak memilikinya dengan diberi geran komunal.

Oleh itu, persoalan yang berkisar kepada status GERAN KOMUNAL telah menjadi kebuntuan masyarakat sekeliling suku Murut khususnya masyarakat dikawasan Mukim Rundum yang rata rata tidak berminat dengan geran komunal sebaliknya mereka mahukan geran persendirian.

Bersama sama dengan ini seorang Peguam muda Roger Stimin lulusan Sarjana Undang Undang (LLB) di UKM dan kini bertugas disebuah firma guaman di Kuala Lumpur berkongsi pendapat untuk memberi definisi berhubung isu yang dipanggil “Geran Komunal”.
Wartawan: Anda seorang berbangsa Murut jati sudah tentu memahami situasi di kawasan majoriti suku kaum Murut yang menduduki kawasan NCR khususnya dikawasan Rundum. Jadi, bolehkah anda menceritakan/mendefinisikan apa dia “geran komunal”?

Roger Stimin (RS): (Definisi ringkas)- Geran komunal juga di panggil sebagai geran komuniti yang mna penerima geran ini mestilah penduduk asli ditempat tersebut. Ianya telah lama diperkenalkan di banyak Negara seperti di Amerika , Australia, New Zealand dan termasuklah Malaysia.

Di Semenanjung Malaysia misalnya, penduduk asli diberikan geran ini bagi tujuan pertanian dan tanah tersebut diusahakan bersama-sama dalam suatu kelompok komuniti. Manakala di sabah mungkin jarang jarang kita dengar mengenai geran komunal ini di sebabkan pembangunan yang masih diperingkat awal menyebabkan penduduk pribumi Sabah kurang terancam bilamana kerajaan negeri masih membiarkan mereka duduk di tanah yang berstatus NCR.

Bila adanya pembangunan dan tanah NCR ini di gazete (warta) oleh kerajaan untuk pembangunan atau hutan simpan maka masalah tuntutan hak mula timbul.

Wartawan: Bolehkah anda terangkan bagaimana mengatasinya atau sekurang kurangnya ada kaedah terbaik bagi jalan penyelesaiannya?

RS: Masalah ini agak rumit sedikit tetapi, salah satu penyelesaiannya adalah dengan pemberian geran komunal tetapi malangnya ianya hanya bersifat sementara,. Geran komunal ini hanya layak kepada penduduk pribumi sahaja dan tidak ada status ownership, maknanya bukan milik individu. Ia tidak boleh dijual atau pun digadai.

Wartawan: Berkemungkinan penduduk terbabit mungkin terkeliru dengan hak hak mereka menyebabkan mereka sangsi dengan status geran komunal, apa pendapat anda?

RS: Kita mengharapkan pihak berkenaan dapat memberi pemahaman kepada penerima geran komunal ini agar tidak timbul isu itu di kemudian hari...kerana saya menjangkakan bahawa sesiapa juga yang diberi hak tanah mestilah ada geran ditangan dan atas nama mereka sendiri.

Wartawan: Adakah geran komunal ini boleh dijual atau digadaikan dibank untuk mendapatkan modal pusingan perniagaan?

RS: Geran ini tidak ada status individual ownership, jika penerima kekurangan modal mungkin mereka perlu buat pinjaman bagi tujuan mengusahakan tanah tersebut tetapi ketiadaan ownership tadi sudah tentu tidak memenuhi polisi bank bagi tujuan pinjaman... mungkin ada pihak pihak yg berminat untuk melabur bagi tujuan komersial.

Disebabkan hak kebebasan pemilik tanah tidak ada ruang baginya untuk melabur dan berniaga bersandarkan harta seperti tanah menyebabkan ramai yang tidak merasa puas hati kerana hak mereka terkongkong…maka titik tolak isu ini akan timbul lagi isu yang perlu diselesaikan akibat ketidakpuasan hati rakyat, dan kerajaan kenalah perjelaskannya.

Wartawan: Terima kasih diatas penjelasan anda.

RS: Terima kasih…am paringkuanangan pahaka kau kaawi atu yak aku ra hino tu, arap au moonsoi kau ayuk sansulapan. Makapahambot poh itaka ra bulan Oktober rumatong tili aku muli ra Tonom.

LDP: State Assembly Speaker must remain neutral.

Oleh: FREEMALAYSIATODAY (Diterjemahkan AM)

KOTA KINABALU: Timbalan Presiden Liberal Democratic Party (LDP) Datuk Chin Su Phin kali ini mengecam Speaker DUN Sabah Datuk Salleh Tun Said sebagai tidak wajar mengeluarkan kenyataan politik dalam media apa lagi jika kenyataan itu memihak kepada seseorang pemimpin kanan dalam BN Sabah khususnya Ketua Menteri Datuk Musa Aman.

Tegasnya, Salleh sseharusnya mengikut jejak Speaker Dewan Rakyat Tan Sri Pandikar Amin Mulia yang bertindak tidak memihak kepada mana mana pihak sebaliknya bersifat “kekal berkecuali” dalam apa juga keadaan.

“Mungkin juga bukan kehendaknya (Salleh) untuk berbuat demikian, tetapi jika ‘taiko’ kamu ingin membuat kenyataan politik, dia seharusnya mencari pemimpin lain kerana adalah tidak manis dan tidak wajar seorang Speaker DUN mengeluarkan kenyataan politik,” tegas Chin.

Berhubung pandangan beliau mengenai PRN ke-10 Sarawak baru baru ini bagaimana pun Chin mengakui bahawa itu merupakan pemerhatian peribadinya. “ Apakah pula salahnya jika saya bercakap sesuatu yang benar mengenai pilihanraya Sarawak? Salahkah kalau kita mahu memperbetulkan kesilapan tersebut,” tanya beliau.

Chin turut menekankan bahawa selain masyarakat Cina, Melayu, KDM dan beberapa pemimpin tertentu dalam Umno dan juga penjawat awam merasakan tidak berpuas hati dengan cara Musa menangani masalah yang membabitkan BN dan rakyat Sabah.

“ Saya tidak terniat mencetuskankan masalah dalam BN?...sekarang ini, Umno dan juga para pemimpinnya merupakan kawan baik pemimpin pemimpin LDP…malah saya tidak pernah mencemuh Umno. Saya hanya mempertikaikan kelibat seorang pemimpin Umno tertentu yang tidak disenangi oleh beberapa pihak lain,” kata beliau.

“ Semasa era Pak Lah (Tun Abdullah Badawi) menjadi Perdana Menteri, mereka jangan lupa bahawa mereka juga (beberapa pemimpin Umno) meminta Pak Lah letak jawatan disebabkan kelemahannya,” tambahnya lagi.

Wake up
Ketika berlangsungnya pilihanraya umum Sarawak, malah MCA juga pernah meminta Abdul Taib Mahmud letak jawatan selaku Ketua Menteri Sarawak supaya BN tidak akan terjejas teruk semasa pilihanraya disitu.

“ Sekarang ini, masalah serupa berlaku diSabah pula namun saya tidak dapat memahami kenapa kita tidak boleh bersuara mengenainya. Kita juga melihat pemimpin tertentu cuba menafikan kebenaran itu selepas ada usaha mengkajinya sebab sebab kegagalan BN disana selepas pilihanraya itu,” tegas Chin.

Chin masih teringat ketika Parti Bersatu Sabah (PBS) masih berkuasa suatu ketika dulu, parti itu begitu berani dan lantang bersuara untuk menyuarakan pelbagai masalah yang menjejaskan pentadbiran negeri dan rakyatnya.

“ Selaku kerabat dalam gagasan BN yang tertakluk kepada konsep perkongsian kuasa, kita seharusnya bekerjasama menyelesaikan sebarang masalah yang mendepani kita bersama, namun pemimpin lain yang berjawatan memilih untuk tidak menyuarakannya. Saya nasihatkan mereka ini supaya bangun dan berpijaklah dibumi yang nyata,” tegas beliau.

Chin menegaskan bahawa masyarakat KDM kini memberi sokongan kuat dan padu kepada UPKO berbanding PBS, memandangkan fakta bahawa UPKO lebih lantang bersuara berbanding sebelum ini dalam menyuarakan kehendak rakyat..

Mengenai dengan beberapa tuduhan Menteri Belia dan Sukan dan juga mantan Naib Presiden LDP Datuk Peter Pang baru baru ini antara lain kononnya beliau (Chin) angkuh Chin menjawab,

“ Saya tidak mahu komen tentang peribadinya, biarlah rakyat yang menilai beliau. Semasa beliau (Pang) dalam LDP saya tidak pernah mengulas tentangnya…malah selepas beliau keluar dari parti itu pun saya tidak pernah mengulas berkenaannya. Jika beliau merasakan begitu pintar dalam politik, beliau tidak seharusnya meninggalkan LDP dan beralih kepada Parti Gerakan,” kata Chin.

Chin memberi jaminan kepada rakan rakannya dalam BN Negeri bahawa LDP tidak akan mengubah pendiriannya dan akan terus berusaha sehingga masalah dalam gabungan itu dapat diatasi.

“ Selaku sebahagian daripada gagasan BN, adalah menjadi tanggung jawab kami (LDP) merungkai segala permasalahan yang dihadapi BN untuk diselesaikan bersama kerana kita tidak mahu melihat Sabah bakal mengalami masalah yang dihadapi Sarawak dimana BN gagal mempertahankan kawasan pengundi Cina,” tegas Chin..

LDP TENOM SOKONG KENYATAAN PRESIDEN LDP

Oleh: Ambrose M. Matthew

TENOM: Ketua bahagian Liberal Demokratik Parti (LDP) Tenom Kapitan Ng Tet Hau menegaskan bahawa kenyataan Presiden LDP Datuk V.K.Liew ketika mempertahankan kenyataan Datuk Chin Su Phin yang mendapat kecaman hebat daripada pemimpin pemimpin UMNO Sabah sebelum ini telah mendapat sokongan akar umbi parti itu disini.

Katanya, beliau mengharapkan agar semua pihak khususnya parti parti komponen BN yang lain memahami isu tersebut secara berlapang dada selepas penjelasan Presiden LDP berhubung kenyataan Timbalannya Datuk Chin.

Tegas Ng, kenyataan Timbalan Presiden LDP Datuk Chin yang secara terang terangan ketika mengulas PRN ke-10 Sarawak baru baru merupakan suatu perkara lumrah dalam politik dan ia hanyalah berbentuk pandangan dan bukan desakan.

“ Kita juga bersetuju penjelasan Datuk Presiden LDP bahawa wujud ketidak serasian pendapat dengan Ketua Menteri Datuk Musa Aman adalah kerana beliau (Musa) mengwujudkan sempadan dengan parti ini dan mengetepikannya,” kata beliau.

Tambah Ng lagi, beliau amat mengharapkan agar isu tersebut tidak akan berpanjangan sebaliknya menganggap perkara itu sebagai suatu peringatan kepada Barisan Nasional (BN) Sabah tentang senario yang telah berlaku diSarawak apabila pengundi Cina mengalihkan sokongan kira kira 80 peratus kepada DAP.

Beliau turut menolak andaian pemimpin lain dalam Umno Sabah kononnya kenyataan Chin wujud niat perpecahan antara kaum adalah tidak benar dan mungkin ia merupakan satu persepsi semata mata sedangkan niat Chin ketika mengeluarkan kenyataan itu mahu melihat BN Sabah terus kukuh dan stabil sebelum menghadapi PRU13.

Ketika ditanya adakah bahagian LDP disini akan mengadakan “roadshow” menjelaskan isu tersebut diperingkat cawangan cawangan LDP dikawasan Pedalaman Kapitan Ng berkata,

“ Untuk bahagian diTenom beliau pasti akan mengadakan dalam masa terdekat ini tetapi untuk dikawasan Pedalaman…kita tidak pasti lagi dan terpulanglah kepada pucuk pimpinan LDP pusat,” tambah beliau lagi.

Beliau yang juga Ahli Majlis Tertinggi (AMT) LDP ketika memberitahu Harian Ekspress disini pada Isnin seterusnya berkata, sebelum mesyuarat pusat beliau telah pun membincangkan isu tersebut diperingkat Jawatankuasa Bahagian LDP disini dimana rata rata daripada ahli akar umbi menyokong kenyataan Datuk Chin Su Phin.

LDP yang telah bertapak disini lebih 20 tahun lalu mempunyai kira kira 10 cawangan dan keahlian lebih kurang 2,000 orang telah berikrar akan terus memberi sokongan padu kepada kepimpinan LDP dan seterusnya Barisan Nasional (BN).
Ends///..

Gambar NG TET HAU 2

PRN KE-10 SARAWAK MENURUN, ASSOCIATE PROF SINGAPORE

PINARALIN RA RAGU MURUT TIMUGON: Ambrose Mail Mathew

KUCHING: Sangulun puun nu mangingila (Associate Proffessor) intor pangingilaan sikul masawat ra Singapore nangundasa ra kinabaalo nampilian ra PRN ke-10 Sarawak ra naka babaagu tih koson nangara eyoh masuang nakulawan sungka nu ondo namagun ra liliut tampilon kakadaian am intoko poyoh intokon ra ginioh koson linuluran ulun mampipili bansa nu kina. Sumugut ra pangundasaan ri Bridget Welsh rokoon noh natirangan totoopot nu pamangkang nasuangan navang noh intor tampilon ra saparu kakadaian koson ra Batu Kawah, Dudong am poyoh Piasau.

“ Sinugangan toojo ra nampilian ra ginioh mambuli maundasaan ra Senadin niayuk,” luta ri Welsh. Sumugut ra naundasaan ri Welsh mabuli makitoh kinasuangan mamaar masuku 20% am poyoh livung nu asak nakabatik kikira15% am 13% poyoh livung nu kakadaian.

Rokoon ri Welsh, pamangkang nakaalap masuang nanungka kaapo am nangundi risiloh koson ulun mangamulok kaapo am tutuu bagu ranoh ondo gumogot toojo mangaligh ra parinta mamalibagu ra paliso nu karajaan BN.

Hari anam ra nakasail ili, maundasa niak kikira 16% sangkagh ru minongoi pangundi lili ru tuu bagu tapi ulun mangatutuo kolondo niak sangkagh lakat ak poyoh kikira 3.5%. Arati nanoh pamangkang nakaalap ra undi nu tuu bagu suang 26%.

Eeh Welsh, sangulun associate professor of political science at Singapore Management University, koson nangalap rondo undasa matulai salakah suusunur ra mangiantangah koson papaaliso sungka ru ulun mangamulok ra Sarawak ra nampilian nakabagu tih sabah masuang ulun sandiwar (dunia luar) kaapo am sandaup nangimuagh am pinaganda ra bilor 2006 PRN ke-9 Sarawak.

.“ Bilor 2006 mangungundi Malayu simingkod 9%. Kina am Iban singkod nanoh 8.7% increase, Bidayuh 7.1%, Orang Ulu 5.6% am bansa ra naaratok 5.7 %,” rokoon ri Welsh am poyoh koson bansa nu Orang Ulu-siminingkod kurisi 20%.

Atan pana kosonon BN nakasangut ra majority 2/3 am namarita saguli ra Sarawak, tapi rokon ri Welsh amon elain ramayo kinapanggolo nu BN kalo bagu malansanan sabab pamangkang ra ginoh ti tinuliran sugango ru mangamulok ondo uli uli ra orou ra maagu mabuli mamparatu ra BN.

NELSON MANJIN NAFI DIA AHLI SAPP

Oleh: SAPUTANGAN BARENDA

ATAN BOH KOSONON? Demikan sepotong ayat pertanyaan dalam bahasa Murut Timugon bagi sesuatu perkara yang bukan sahaja melihat berlaku keganjilannya tetapi terdapat pelik sedikit.

Kupayie bagu pakatigog sabab baru nakulaan buoi pinasubol ra surat khabar rokoon talu ngaatus ulun nu SAPP siminuang ra Parti Gerakan tiningganai ri Nelson Manjin tapi raginoh ti kalo bagu mangakun eyoh ra eyo ti intor ra SAPP sabab memang motopot eyo ti salahkah ahli nu SAPP.

Bila enimusok eh Nelson ti, rokoon noh namatik ra karatas abar nasala napaabar am eyo pana nakatigog ak bila namasa ra binatikan pinasuang ra rondo abar tabloid tampatan, lalaabi poyoh eyoh ti paieh nu tingganai namimpin ra Pergerakan Pemuda SAPP zon Pedalaman.

“ Paieh nu kiminoko aku ra pasal inatangan raginioh memang motopot tapi kolondo pinabala mai ra akai ti am ahli intor ra SAPP…taawa laa amon ada kuwoyon pulitik nilo ro bokon,” kon ri Nelson am eyo ti poyoh niak kososn makimaap eyo ra SAPP.

Kuati bagu eh Nelson kula sotopot noh minatong ra rondo nagugumaan koson napatutuiyan ra borang sinubalan nilo ra Parti Gerakan ondo inapu ru Naib Presiden nu Parti Gerakan Tan Sri Liew Yun Fah eh Nelson nambala,

“ Memang sotopot noh toojo borang naukop talu ngaatus tapi aku ak napa tutui sabab masuang intor ra luar kawasan koson intor ra Tambunan, Kota Kinabalu am Pantai Timor kalo nokoongoi bulintok ra gili jadi ilain boh kalo kukula masuang,” sugut bala ri Nelson.

Intor ra pinaabaran koson nakatutuundang bagu, upisol nu SAPP siminangit am nangimuag elo bagu ra abar ra gili am ilo tutuurus naniasat kiniantapatan ru abar ra gili tapi saboi ra gino pinaabar eh kalo motopot.